Kabak (cucurbita) : Kabakgiller familyasından, meyvası
sebze olarak kullanılan, otsu bir bitki cinsidir. Kökü saçak şeklindedir.
Gövdesi sürüngen, köşeli, ince ve çok uzundur. Üzerinde sert ve kısa tüyler
bulunur. Yaprakları büyük, kaba, tüylü; çiçekleri sarıdır. Meyvesi, etli ve
suludur. İçinde kabak çekirdeği denilen pek çok tohum vardır.
Faydası : İdrar söktürür ve idrar tutukluğunu giderir. Böbrek ve
mesane iltihaplarını temizler. Prostattan doğan şikayetleri giderir. Mide ve
bağırsaklara yumuşaklık verir, kabızlığı giderir. Basuru olanlar için
faydalıdır. Yüksek tansiyonu düşürür. Göğsü yumuşatır, öksürüğü keser.
Helvacıkabağının çekirdekleri bağırsak kurtlarının düşmesine yardımcı olur.
Lapası dıştan tatbik edilecek olursa boğaz ağrılarını ve kadınlarda görülen
akıntıyı keser.
Kabakulakotu (venüsçiçeği) : İkiçeneklilerden; 70-80 cm
boyunda ince saplı tırmanıcı bir bitkidir. Çiçekleri koyu kahverengidir.
Kokusu pistir.
Faydası : İdrar söktürür. Aybaşı kanamalarının düzenli olmasını
sağlar.
Kafuru (kafur) : Tabiatta, bir çok bitkide bulunur. Tıpta
kullanılan kafuru "Japonya Kafuru"dur. "Cinnamomun Camphorea"
ağacının odunu, su buharıyla distile edilerek elde edilir. Kafuru renksiz,
şeffaf, billuri yapılı, gevrek parçalarıdır. Kokusu hususi ve keskin,
lezzeti sonradan serinlik veren acı ve yakıcıdır. 204 santigrat derecede
kaynar. Adi sıcaklıkta uçar. Suda çok az erir. Alkolde, eterde, kloroformda,
benzolde ve yağlarda çok erir.
Faydası : Kan dolaşımını kuvvetlendirir. Beyni ve sinirleri
uyarır. Kalp yetersizliğini giderir. Solunum sistemini uyarır. Bronşların
ifrazatını arttırır. İspirto ile karıştırılmış kafuru, ağrıları ve
kepeklenmeyi keser. Akciğer hastalıklarında faydalıdır. Ateşli
hastalıklarda, uyuşturucu maddelerde zehirlenmelerde ve gece terlemelerinde
de kullanılır. Tıpta kafurulu yağ, kafurulu ispirto gibi terkipler
kullanılır.
Kahkahaçiçeği (çitsarmaşığı) : Çitsarmaşığıgiller
familyasından, uçları mavi çizgili beyaz çiçekler açan bir çeşit
sarmaşıktır.
Faydası : Kabızlığı giderir. Hazmı kolaylaştırır.
Kahve (coffea) : İkiçenekliler sınıfının, kökboyasıgiller
familyasından, vatanı Afrika olan, fakat Asya ve Amerika'nın tropik
bölgelerinde yetiştirilen, 20 kadar çeşidi olan bir ağaçtır. En çok bilineni
Arabistan kahvesi'dir. 7-8 metre boyunda bir ağaçtır. Yaprakları sivri uçlu
olup, kenarları dalgalıdır. Çiçekleri beyaz ve hoş kokuludur. Meyvesi kiraza
benzer; içinde ince iki çekirdek bulunur. Her çekirdeğin içinde aynı şekilde
bir tohum vardır. Tohumlarında, kafein alkoloidleri vardır.
Faydası : Kandolaşımını sağlar. Uykuyu kaçırır, düşünmeyi
kolaylaştırır. Yarımbaş ağrılarını dindirir. Uyuşturucu maddelerle
zehirlenmelerde faydalıdır. Boğmaca öksürüğünü keser. Nikris ağrılarını
teskin eder. Tansiyonu yüksek olanların kahve içmemesi tavsiye edilir.
Ayrıca fazla miktarda içildiğinde uykusuzluk, sinir bozukluğu ve çarpıntı
yapar.
Kakao (hindbademi) : İkiçenekliler sınıfının sterculiaceae
familyasından, vatanı tropik Amerika olan bir ağacın meyvesidir. Kakao ağacı
4-10 metre boyundadır. Yaprakları derimsidir. Çiçekleri her mevsimde açar.
Meyvelerinin içinde kestane büyüklüğünde tohumları vardır. Tohumlarının
içeriğinde teobromin denilen alkoloid vardır. Bu madde uyarıcıdır.
Tohumlarından kakao yağı çıkarılır. Kozmetik sanayiide ve eczacılıkta fitil
yapmakta kulanılır. Tohumlarının yağı alındıktan sonra elde edilen kakao
tozuna çikolata denir.
Faydası : Uyarıcı, iştah açıcı ve kuvvet vericidir. İdrar
söktürür. Vücuttaki zehirlerin dışarı atılmasını sağlar. Böbrek
iltihaplarını giderir. Fazla içildiği takdirde çarpıntı ve baş ağrısı yapar.
Kakule (cardamon) : İkiçenekliler sınıfının, zencefilgiller
familyasından bir bitkidir. Hindistan'da ve Asya'nın sıcak bölgelerinde
yetişir. Meyvesi 1-2 cm boyunda bir kapsüldür. İçinde birbiri üzerine oturan
siyah, prizmatik tohumları vardır. Meyveler tamamen olgunlaşmadan toplanır.
İçeriğinde sineol, terpineol ve asetat vardır.
Faydası : Ferahlık verir. İştah açar. Mide rahatsızlıklarını ve
gazları giderir. Vücuda rahatlık verir.
Kanaryaotu (senecio) : Bileşikgiller familyasından bir
bitki cinsidir. Adikanaryaotu denilen çeşidi, bütün yıl boyunca çiçek açan
10-40 santimetre boyunda bir veya iki yıllık otsu bir bitkidir. Çiçekleri
küçük silindir şeklindedir. Meyvelerinin içeriğinde uçucu yağ, tanen,
reçine, inulin vardır. Köklerinde ise; "Senecin" ve "Senecionin"
adlı iki alkoloid bulunur.
Faydası : Aybaşı kanamalarını düzenler. Aybaşı ağrılarını keser.
Bağırsak kurtlarını düşürür. İshal, dizanteri ve kanamalarda faydalıdır.
Yaraları iyileştirir. Romatizma ağrılarını keser.
Kantaron (kantariyyon) : İkiçenekliler sınıfının,
bileşikgiller familyasından, bütün dünyada, özellikle ılıman bölgelerde
yaygın olan çok yıllık veya bir yıllık bitkidir. Kırmızı, sarı, mavi ve
nadiren beyaz çiçekli olanı bulunur. Kökü acıdır. Bu türüne "Büyük Kantaron"
da denir. Çoğunlukla kökü kullanılır. Yaz aylarında toplanıp kurutulur.
Faydası : Vücudu kuvvetlendirir. Ateşi düşürür. İştah açar, hazmı
kolaylaştırır. İshali keser. Nekahat devresini kısaltır. Nezle ve bronşite
faydalıdır. Öksürüğü keser. Mide ağrılarını dindirir. Yaraların
iyileşmesinde yardımıcı olur. Astım, mide ülseri, midede asit fazlalığı,
akciğer hastalıkları, damar sertliği ve sinir iltihaplarında da faydalıdır.
Karaağaç (ulmus) : İkiçenekliler sınıfının, karaağaçgiller
familyasından, kışın yaprak döken, bir çeşit orman ağacıdır. Yaprakları kısa
saplı, kenarları çift dişlidir. Çiçekleri salkım şeklindedir. Odunu iyidir.
Hekimlikte kabukları kullanılır.
Faydası : Ağrıları keser. Yara ve bereleri tedavi eder. Yaprakları
kaynatılıp, içilecek olursa kandaki şeker miktarını düşürür.
Karabaşotu (lavadula stoechas) : Ballıbabagiller
familyasından, bir veya çok yıllık otsu yahut dip kısmı odunsu bir bitkidir.
Ezildiği zaman çok kuvvetli ve hoş olmayan bir koku çıkarır. Çiçekleri mavi
veya menekşe rengindedir. Bir türünden karabaşyağı denilen bir esans
çıkarılır. Yurdumuzda alçak makilerde bulunur.
Faydası : Ağrıları geçirir. Kalbe kuvvet verir. Damar sertliğinde
faydalıdır. Balgam söker. Sara ve beyin hastalıklarında kullanılır.
Uyuşukluğu giderir, zindelik verir.
Karabiber (dar-i fülfül) : İkiçenekliler sınıfının,
karabibergiller familyasından, vatanı Doğu Hindistan olan, yaprak dökmeyen
tırmanıcı bir bitkidir. Yaprakları yürek biçiminde ve damarlıdır. Çiçekleri
sarkıktır. Meyveleri küçük, toparlak ve sapsızdır.
Faydası : Mideyi ısıtır. İştah açar. Hazmı kolaylaştırır. Mide ve
bağırsaklardaki mikropları öldürür. Gaz söktürür ve gaz birikmesine engel
olur. Şeker hastalığının ilerlemesini durdurur. İdrar söktürür. Enerji
verir. Cinsel istekleri kamçılar. Sinirleri kuvvetlendirir. Yiyeceklerde
baharat olarak kullanılır. Damar sertliği, yüksek tansiyon, egzama, üremi,
bağırsak iltihabı ve romatizmadan şikayet edenler, mümkün olduğu kadar az
kullanmalıdırlar.
Karamuk (agrostemma githago) : Karanfilgiller
familyasından, yurdumuzda hububat yetiştirilen tarlalarda görülen, çoğu
zaman buğdayla karışık olarak biten, 30-100 cm yüksekliğinde, tohumları
zehirli bir bitkidir. Üzeri tüycüklerle kaplıdır. Yaprakları almaşıktır.
Çiçekleri büyük ve güzel ve morumsu pembe ve ender olarak da beyazdır.
Faydası : Soğuk algınlığını giderir.
Karanfilağacı (caryophyllus aromaticus) : Mersingiller
familyasından anayurdu Molük adaları olan ve birçok tropik ülkelerde ve
başlıca Zengibar, Filipinler ve Hindistan'da yetiştirilen, kış aylarında
yaprak dökmeyen bir ağaçtır. Çiçeğinin tomurcuklarına karanfil denir.
Baharat olarak kullanılır. Çiçeklerinden elde edilen karanfilyağının
içeriğinde hidrokarbür, euganol, salisilik asid ve karyofilin vardır. Güzel
kokuludur. Tadı acıdır. Baharat olarak kullanılır.
Faydası : Mikropları öldürür. Ağrıları dindirir. Sinirleri uyarır.
Hazmı kolaylaştırır. Koku giderir. İştah açar. İshali keser. Bedeni ve zihni
yorgunlukları giderir. Cinsel arzuları kamçılar. Doğumu kolaylaştırır.
Karanfil esansı diş macunlarında kullanılır.
Karanfilçiçeği (dianthus caryophyllus) : İkiçenekliler
sınıfının, karanfilgiller familyasından; karşılıklı ensiz sivri yapraklı,
düğüm düğüm ince saplı, 300 kadar çeşidi bulunan, otsu bir süs bitkisidir.
Yaprakları pembe, beyaz veya kırmızıdır. Ençok tanınan türü çiçek
karanfili'dir. Çok hoş kokuludur. Yapraklarından şurup yapılır.
Faydası : Ateş düşürür, terletir. İştah açar. Mide üşütmesinden
doğan şikayetleri giderir. Dağkaranfilinin çiçekleri balla karıştırılıp
yenirse, iktidarsızlığı giderir.
Karanfilkökü (geum urbanum) : Gölgelik yerlerde yetişen
sarı çiçekli bir çeşit bitkinin, karanfil kokulu köküdür. İlkbahar ve yaz
aylarında toplanıp, kurutulur. İçeriğinde tanen vardır.
Faydası : Mide ve bağırsak bozukluklarını giderir. İshali keser.
İştah açar. Ağrıları dindirir. Sinirleri kuvvetlendirir.
Kardeşkanı (ejderkanı) : Birçenekgiller sınıfının,
zambakgiller familyasından, Kanarya adalarında yetişen bir ağaç veya
ağaçcıktır. Gövdesi kalındır. Yaprakları sert ve kılıç şeklindedir.
Dallarının ucunda demet şeklinde toplanmıştır. Yaşlı gövdelerden,
boyacılıkta kullanılan, reçinemsi kırmızımtırak bir özsu akar.
Faydası : Yaraları tedavi eder. Dış kanamaları keser.
Karnabahar (karnabit) : Turpgillerden; vatanı Doğu Akdeniz
bölgesi olan 2 yıllık otsu bir bitkidir. Yaprakları koyu yeşil, çiçekleri
beyaz veya sarımtıraktır. Kış sebzelerindendir. Lahanaya benzer. Aslında,
lahananın çiçek saplarının kısalıp etlenmesiyle lahanadan türemiştir. Yenen
kısmı, henüz açmamış yoğun çiçek durumudur. Yurdumuzda; güzlük turfanda
karnabahar, kışlık karnabahar ve mart karnabahar olmak üzere üç çeşidi
vardır. Fosfor ve vitamin bakımından çok zengindir.
Faydası : Zihin yorgunluğunu giderir. Cinsel gücü arttırır.
Sinirleri kuvvetlendirir. İdrar söktürür. Dalak hastalıklarına iyi gelir.
Şeker hastalarına faydalıdır. Kalp hastalıklarında şikayetlerin azalmasında
yardımcı olur.
Karpuz (harbuz) : Kabakgiller familyasından; sürüngen
gövdeli, parçalı sert yapraklı, sarı çiçekli, iri meyveli, bir yıllık bir
bitkidir.
Faydası : Kanı temizler. Vücuda serinlik verir. Böbreklerdeki kum
ve taşların dökülmesine yardım eder. Kemiklerin gelişmesine yardımcı olur.
Kasıkotu (fıtıkotu) : Karanfilgiller familyasından;
Avrupa'da, Asya'da ve yurdumuzda yetişen, toprak yüzeyinde yatık olarak
gelişen bir veya çok yıllık bitkilerdir. Yaprakları küçüktür ve kümeler
halindedir. Hekimlikte; toprağın üstünde kalan kısımları kullanılır.
Faydası : Böbrek ve mesane hastalıklarını giderir. Fıtıkta
faydalıdır. İdrar söktürür. Vücuda rahatlık verir. Kasık şişmelerini
indirir. Bademcik iltihap ve şişmelerini tedavi eder.
Kasımpatı (krizantem) : Bileşikgiller familyasından;
sonbahar aylarında çiçek açan bir süs bitkisidir. Birçok çeşidi vardır.,
Faydası : Bir türünden böcek öldürücü ilaç yapılır.
Kasnı (galbanum) : Maydanozgillerden; çadıruşağıotu ile
şeytanteresi ağacı gibi bitkilerden elde edilen bir çeşit zamktır. Kokusu
kuvvetli tadı acıdır.
Faydası : Ağrı kesicidir. Spazmları önler.
Kaşıkotu (cochleria) : Turpgiller familyasından; Mart'tan
Temmuz'a kadar beyaz çiçekler açan, güzel yeşil renkli bitkidir. Hardala
benzer. Lezzeti acı, kokusu keskindir. Yaprakları etli, kenarları kaşık gibi
içeri doğru kıvrıktır. Taze yapraklarında acı ve yakıcı bir esans vardır.
Yaprakları ve kökü kullanılır. Taze iken kullanılır.
Faydası : Skorbütte ve sıracada faydalıdır. Diş eti iltihaplarını
giderir. Diş etlerini kuvvetlendirir.
Kaşu (cacho) : Kaşu akasyasının odunundan elde edilen bir
maddedir. Kahverengi, kokusuz bir kütledir. Soğuk suda kısmen, sıcak suda ve
alkolde tamamen çözünür.
Faydası : İshali keser. Vücuda kuvvet verir.
Katırtırnağı (genista luncea) : Baklagiller familyasından;
dik duran çalı halinde, her zaman yeşil olan odunsu bir bitki cinsidir. Genç
sürüngenler, narin yapılıdır. Üzerinde çok sayıda yaprak bulunur veya
yapraksızdır. Çiçekleri sarıdır.
Faydası : İdrar ve balgam söktürür. Hazmı kolaylaştırır. Böbrek ve
safra kesesi taşlarının düşürülmesine yardım eder. Mesane hastalıklarını
tedavi eder. Romatizma ve nikriste de faydalıdır. Kabızlığı giderir. Kalp
hastalıklarında da kullanılır.
Katrancı (sedirağacı) : Çamgiller familyasından; Lübnan
dağlarında ve yurdumuzda Toros dağlarında yetişen 40 metre kadar boyu olan
çok gösterişli ve heybetli bir ağaçtır. Dalları yataydır. Yaprakları iğne
gibi olup, demet şeklindedir. Renkleri, genç yaşında koyu yeşildir. Zamanla
açık mavi yeşile dönüşürler. Kozalağı, olgunken açık kestane renkli, uzunca,
oval şeklinde ve 8-12 cm boyundadır. Tohumlarında reçine vardır. Odunu
kokuludur.
Gövde ve dallarının kapalı yerlerde yakılmasıyla sarıkatran elde edilir.
Faydası : Mikrop öldürücüdür. Cilt solunum yolları hastalıklarında
kullanılır. İdrar söktürür.
Katranköpüğü (agaric) : Çayır mantarlarındandır. Şapkasının
alt yüzü dilim dilimdir.
Faydası : Solunum yolları hastalıklarında kullanılır.
Kavakağacı (populus) : Söğütgiller familyasından, sulak
yerlerde yetişen bir çeşit ağaçtır. Akkavak, titrekkavak, tellikavak,
servikavağı, karakavak, Hollandakavağı gibi çeşitleri vardır. Hekimlikte
karakavak kullanılır.
Karakavak 25-30 metre boyunda, gövdesi kalın bir ağaçtır. Yaprakları üçgen
şeklinde, dişli ve tüysüzdür. Yaprak tomurcukları tanen, uçucu yağ, mum,
salisin ve populin adı verilen glikozitleri taşır.
Faydası : Kavak tomurcuklarından hazırlanan merhemler basur
memelerinin ve romatizmanın lokal tedavisinde kullanılır. Karakavak odunun
yakılmasından kömür elde edilir. Mide ve bağırsaklardaki gazı giderir. Yine
bu kömürden yapılan diş tozları da dişlerin temizlenmesinde ve dişetlerinin
kuvvetlendirmekte kullanılır.
Kavun (cucumis melo) : Kabakgiller familyasından; vatanı
Küçük Asya olan, sürüngen gövdeli, iri meyveli bir yıllık bir bitkidir.
Yaprakları oldukça büyüktür ve yürek biçimindedir. Çiçekleri, yapraklarının
koltuğundan çıkar. Meyvesi sulu ve güzel kokuludur.
Faydası : Sinirleri yatıştırır. Rahat bir uyku verir. Böbrekleri
ve kanı temizler. Cide temizlik verir. İdrar söktürür. Böbreklerdeki kum ve
taşların dökülmesine yardım eder. Nikris ve romatizma şikayetlerinin
hafiflemesini sağlar. Akciğer veremi ve kansızlıkta da faydalıdır. Kabızlığı
giderir. Basur memelerinin şikayetlerini azaltır. Vücuda serinlik verir.
Mide ve bağırsaklarda ülser veya iltihap olanlarla, şeker hastaları ve
yüksek tansiyonlular yememelidir.
Kayakoruğu (kulakotu) : Damkoruğugiller familyasından; tam
ve etli yapraklı odunsu veya otsu bir bitkidir. Çiçekleri salkım
biçimindedir. Yeşil kısmı acıdır.
Faydası : Yeşil kısımları zeytinyağı ile karıştırılıp, merhem
yapılır. Cilt iltihaplarında, egzamada, nasır tedavisinde kullanılır.
Kayışkıran (eşekotu) : Baklagiller familyasından; boş
arazilerde ve kurak yerlerde yetişen 30-60 cm yüksekliğinde çok yıllık
dikenli bir bitkidir. Yaprakları kısa saplıdır. Çiçekleri pembedir.
Meyveleri küçüktür. Köklerinde tanen, sakkaroz, zamk, uçucu ve sabit yağ,
spinosin ve ononin vardır. Kökleri kullanılır.
Faydası : Terletir ve idrar söktürür. Vücuda rahatlık verir.
Böbrek taşlarının düşürülmesine yardım eder. Böbrek ve mesane iltihaplarını
giderir. Boğaz ağrılarını geçirir.
Kayınağacı (akgürgen) : Kayıngiller familyasından; kış
aylarında yapraklarını döken güzel görünüşlü bir orman ağacıdır. Dalları
salkım gibidir. Kabukları halka halkadır. Kabuk ve dallarının kuru
distilasyonundan kayınağacı katranı elde edilir.
Faydası : Müzmin bronşit, verem tedavisinde kullanılır. Diş
ağrısını keser. Kabuklarının suda kaynatılmasıyla elde edilen suyla yüz
lekeleri, çiller giderilir. Kıllar temizlenir.
Kayısı (prunus armeniaca) : Gülgillerden 4-6 metre boyunda
bir çeşit meyve ağacıdır. Meyvesi cevizden büyük, derisi ince, açık turuncu
renkte, eti sulu, tatlı ve güzel kokulu, tek ve sert çekirdeklidir.
Şekerpare, şam, tokaloğlu, imrahor, muhittinbey, hacıkız, hasanbey, darende
gibi çeşitleri vardır.
Faydası : Sinir zafiyetini giderir. Uyku verir. Beyin yorgunluğunu
geçirir. İştah açar ve hazmı kolaylaştırır. Nekahat devresini kısaltır.
Raşitizmde faydalıdır. Kansızlığı tedavi eder. Kabızlığı giderir. Yüz ve
boyunlara tazelik ve güzellik verir.
Kaynanadili (kaktüs) : Atlasçiçeğigiller familyasından; bir
çeşit bitkidir. Nopal zamkı elde edilir.
Faydası : Dizanteri ve ishali keser.
Kazayağı (kenopodyum) : Ispanakgiller familyasından;
yaprakları kazayağına benzer, Kuzey Amerika'nın doğu bölgelerinde yetişen ve
Akdeniz bölgesinde de görülen kokulu, otsu bir bitkidir. Topraküstündeki
kısımlarından su buharı distilasyonu ile elde edilen uçucu yağa "kazayağı
esansı" denir.
Faydası : Bağırsak solucanlarını düşürmekte faydalıdır.
Kebabe (hindistaneriği) : Cava, Sumatra ve Borneo'da
yetişen "piperaceae"nin kurumuş meyvesidir. Taze iken % 6-15
terementi ruhunun polimeri bir esans ve kübebik asidden mürekkep bir reçine
ve kübebin denilen kristalize, lezzetsiz bir cevher ihtiva eder.
Faydası : Mide ve idraryolları hastalıklarında kullanılır.
Kebereotu (kedi tırnağı) : Bir çeşit çalıdır. Fransa'da ve
ülkemizin Akdeniz bölgesinde yetişir. Yemişi nohuttan büyüktür. Turşusu
yapılır. Kökünün kabukları kullanılır.
Faydası : İdrar söktürür, vücuda rahatlık verir. İştah açar.
Skorbüt tedavisinde kullanılır.
Keçiboynuzu (harnup) : Baklagiller familyasından; Güneydoğu
Anadolu ve Akdeniz havzasında yetişen 6-10 metre boyunda, kışın yaprak
dökmeyen bir ağaç ve onun meyvesidir. Çiçekleri yeşilimtıraktır. Meyvesi
10-20 cm boyunda, yassı, etli, açılmayan ve koyu renklidir. İçeriğinde yağ,
sakkaroz, glikoz, selüloz ve azotlu bileşikler vardır. Çiğ yendiği gibi
reçel ve likör de yapılır.
Faydası : Mide ve bağırsak hastalıklarına faydalıdır. Göğsü
yumuşatır, balgam söker ve bronşları boşaltır. İshali keser. Sigara
tiryakileri için faydalıdır.
Keçi sedefotu (keçisedefi) : Baklagiller familyasından;
Haziran - Ağustos ayları arasında açık mor renkli çiçekler açan 50 - 100 cm
boyunda çok yıllık otsu bir bitkidir. Yaprakları koyu yeşildir. Çiçekleri
gövde ve dalların ucunda salkımlar şeklindedir. Meyvesi; esmer kırmızımtırak
renkli, tüysüz ve çok tohumludur. Toprak üstündeki kısımların içeriğinde
"tanem" ve "galegin" adlı alkoloid ve acı maddeler vardır. Bitkinin
tamamı toplanıp, kurutulur.
Faydası : Anne sütünü artırır. Az miktarda verildiği takdirde
kandaki şeker miktarını düşürür. Fazla kullanmamak gerekir.
Kediayağı (antennaria diocia) : Bileşikgiller
familyasından; Doğu Karadeniz ve Doğu Anadolu bölgesinde yetişen, beyazımsı
ve yumuşak sık tüylü bir bitkidir. Çim ve çalılar arasında bulunur.
Çiçekleri kullanılır.
Faydası : Öksürüğü keser. Göğsü yumuşatır ve balgam söktürür.
Bronşit ve safra kesesi hastalıklarında kullanılır. İdrar söktürür.
Kedinanesi (yabani sümbül) : Ballıbabagiller familyasından;
kırlarda yetişen beyaz ve pempemsi çiçekli bir bitkidir. İstanbul ve İç
Anadolu bölgesinde görülür. Kediler çok sever.
Faydası : Hazım sistemini düzeltir. Hazmı kolaylaştırır. Mide ve
bağırsak gazlarını söktürür. Karın ağrılarını giderir. Astım grip ve
bronşitin sebep olduğu nefes darlığını geçirir. İdrar söktürür. Bağırsak
solucanlarını düşürür. Ağrılı aybaşı kanamalarında faydalıdır.
İktidarsızlığı giderir. Sinirleri yatıştırır.
Kediotu (valeriana) : İkiçenekliler sınıfının,
kediotugiller familyasından; kökü az etli, çok yıllık bir otsu bitkidir.
Boylarına göre iki gruba ayrılır. Bir kısmının boyu 5-50 santimetre
kadardır. Diğerleri ise, 2 metreyi bulabilirler. En yaygın türü tıbbi
kediotudur. Yurdumuzda büyük yapraklı kediotu, küçük kediotu ve dağ kediotu
gibi türleri vardır.
Tıbbi kediotu : Avrupa ve Kuzey Asya'da yabani olarak yetişir.
Öneminden ötürü kültür bitkisi olarak da yetiştirilir. 1-1,5 metre
yükseklikte çok yıllık bir kediotu türüdür. Gövdesinin içi boştur.
Yarprakları karşılıklı olarak dizilmiştir. Sapları kısa, kenarları dişlidir.
Çiçekleri büyük, beyaz veya pembe renklidir. Meyveleri küçük ve tüylüdür.
Rizom ve köklerinde nişasta, şeker, reçine, chatin, valerin ve uçucu bir yağ
vardır. Kökü tazeyken kokusuzdur. Kuruduğu zaman keskin fena bir kokusu
vardır.
Faydası : Sinirleri telkin eder. Nevrasteni ve isteride
faydalıdır. Ateş düşürür, spazm çözer. Sinirsel baş ağrılarını, sinirsel
çarpıntıları teskin eder. Tıbbi kediotunun kökünden elde edilen kediotu
esansı isteri, kore ve epilepside kullanılır. Baş dönmesi, taşıt tutması ve
heyecanlanma hallerinde kullanılır.
Kekik (thymus) : İkiçenekliler sınıfının, ballıbabagiller
familyasından; odunsu saplı, karşılıklı küçük yapraklı, sürüngen, çok yıllık
timol kokulu alçak bir bitkidir. İçeriğinde thymol vardır. Güney Amerika'da
yetişen thymus vulgaris türünden hafif sarı renkli uçucu kekikyağı elde
edilir. İçeriğinde timol ve karvakrol vardır. Midevi, idrar söktürücü ve
antiseptik olarak kullanılır. Yurdumuzda yabani kekik ve başlı kekik çok
miktarda yetişir. Ancak mercanköşk türlerinin çoğu da kekik yerine
kullanılmaktadır.
Faydası : Bedeni kuvvetlendirir. Hazmı kolaylaştırır. İştahsızlığı
giderir. Sinirleri kuvvetlendirir. Kalp çarpıntılarını keser. Yemeklerin
bozulmasını önler. Bağırsak iltihabını iyileştirir. Salgı bezlerinin düzenli
çalışmasını sağlar. İdrar söktürür. Aybaşı kanamalarının düzenli olmasını
sağlar. Bağırsak solucanlarının düşürülmesine yardım eder. Böbreklerde ve
mesanedeki mikropları öldürür. Cinsel isteği kamçılar. Tansiyonu geçici
olarak yükseltir. Hastalıklara karşı direnme gücünü artırır. Çocuklarda
görülen kansızlığı giderir. Kan dolaşımını düzenler. Müzmin öksürük, astım,
bronşit ve iltihaplı zatülcenp'e faydalıdır. Grip, beyin nezlesi ve anjinde
şikayetlerin azalmasına yardımcıdır. Kekik suyu ile banyo romatizma
ağrılarını dindirir. Kandaki şeker miktarını azaltır. Hamileler ve guatrı
olanlar kullanmamalıdır.
Kenevir (esrarotu) : Kendirgiller familyasından, vatanı
Hindistan olan, sıcak ülkelerde ve yurdumuzda da kültürü yapılan, bir yıllık
bir bitki türüdür. Gövdesi diktir. İçi boştur. Yüzeyi pürtüklüdür.
Yaprakları 5-11 parçalıdır. Meyvesi 3-5 milimetre boyundadır. Tanelerinin
içinde etli bir cücük vardır. Dal uçlarında reçine ve uçucu bir yağ vardır.
Meyveleri yağ bakımından zengindir. Tohumlarından çıkarılan yağ, sabun
sanayiinde kullanılır. Gövdesinin kabuk kısmından kenevir veya kendir
denilen bir lif elde edilir. Bunlardan ip, halat ve kaba dokulamalar
yapılır.
Faydası : Yapraklarının suda haşlanması müzmin romatizma
ağrılarını keser.
Keraviye (karamankimyonu) : Maydanozgiller familyasından
Doğu Anadolu bölgesinde yetişen 2 yıllık otsu bir bitkidir. Çiçekleri beyaz
renklidir. Mayıs - Temmuz ayları arasında açar. 30 - 90 cm boyundadır. Kazık
köklüdür. Meyvesi esmerdir. İçeriğinde tanen, reçine, sabit ve uçucu yağlar
vardır.
Faydası : Anne sütünü artırır. Mide ve bağırsak gazlarını,
midedeki diğer şikayetleri giderir. İdrar söktürür. Astımda faydalıdır.
Kereviz (apium graveolens) : Maydanozgiller familyasından,
kökleri ve yaprakları sebze olarak kullanılan kokulu, iki yıllık bir
bitkidir. İçeriğinde sedanonik anhidrit, sedanolin, limonen, palmirik asit,
gayakol gibi maddeler vardır. Yaprakları ve baş kısmı kullanılır.
Faydası : Uyarıcı ve idrar söktürücüdür. İktidarsızlığı giderir.
Cinsel istekleri kamçılar. Şeker, guatr ve yüksek tansiyonda faydalıdır.
Böbrek, akciğer ve karaciğer hastalıklarını önler. Mideyi kuvvetlendirir.
İştah açar. Sürmenajda faydalıdır. Sinir yorgunluğunu giderir. Kanı
temizler. Karaciğer şişliğini giderir. Böbreklerdeki kum ve taşların
dökülmesinde yardımcı olur. Safra ifrazatını düzenler. Nikris ve romatizmada
faydalıdır. Susuzluğu keser ve vücuda serinlik verir. Kalp hastalarına
tavsiye edilir. Ses kısıklığını giderir.
Kestane (castanea vesca) : Kayıngiller familyasından; kışın
yapraklarını döken, 25 - 30 metre boyunda bir ağaçtır. Yaprakları geniştir.
Meyveleri iridir.
Faydası : Kabuklarının suda kaynatılması ile hazırlanan ilaç; ateş
düşürür ve sinirleri yatıştırır. Meyvesi, kasları kuvvetlendirir. Kan
dolaşımını düzenler. Bedeni ve zihni yorgunluğu giderir. Varis ve basur
memelerinin meydana gelmesini önler. Karaciğer yorgunluğu ve şişliğini
geçirir. Kansızlığı giderir. Mideyi kuvvetlendirir. Damar sertliği ve yüksek
tansiyondan şikayet edenlerle, şeker hastaları yememelidir.
Ketentohumu (graine de lin) : Keten denilen kireçli
topraklarda yetişen otsu bir bitkinin tohumudur. İçeriğinde sabit yağ,
müsilaj, protein, siyanogenetik bir glikozit olan linamarin vardır.
Ketenyağında asitler vardır. Boya ve muşamba sanayiinde kullanılır.
Faydası : Akciğer hastalıkkları bronşit ve soğuk algınlığında
faydalıdır. Lavman olarak kullanılırsa kabızlığı giderir. Müzmin öksürüğü
keser. Dolama, köpekmemeleri ve her türlü çıbanın tedavisinde faydalıdır.
Kılıçotu (sarıkantaron) : Kılıçotugiller familyasından;
Mayıs - Eylül ayları arasında sarı renkli çiçekler açan, 30 - 100 cm boyunda
çok yıllık otsu bir bitkidir. Yaprakları sapsızdır. Koyu yeşildir. Çiçekleri
dallarının ucundadır. Çiçek dallarında; pinen, cadinen, tanen, reçine, zamk,
acı maddeler ve boya maddeleri vardır.
Faydası : Sinirleri yatıştırır. İdrar ve balgam söktürür. Göğsü
yumuşatır, öksürüğü keser. İştah açar. Zeytinyağı ile hazırlanan merhemi
yaraları iyileştirir. Filizlenmiş uçlarından yapılan haşlama, bağırsak
kurtlarını düşürür.
Kınaağacı (hınna) : Kınaağacıgiller familyasından, anayurdu
Hindistan olan ve Arabistan'da ve Akdeniz ikliminde yetiştirilen ayrık
dallı, beyazımsı kabuklu, karşıt yapraklı bir ağaçtır. Çiçekleri beyaz
renkli ve keskin kokuludur. Kurutulmuş yapraklarından kına elde edilir. Saç
ve parmakları boyamakta kullanılır.
Faydası : Ayak terlemelerine engel olur. Dolamada kullanılır. Uyuz
ve egzamaya iyi gelir. Guatrın üzerine bağlanırsa, faydası görülür. Sarılık,
idrar zorluğu, gastrit ve kolit'de iyileştiricidir. Ağız yaraları ve deri
çatlaklarını tedavi eder.
Kınakına (kontestozu) : Kökboyasıgiller familyasından;
anayurdu Peru ve Bolivya olan ve sanayii bitkisi olarak Cava, Güney
Hindistan, Kolombiya, Seylan, Guatemala, Kamerun ve Kongo gibi tropikal
ülkelerde yetiştirilen 15-20 metre boyunda bir ağaçtır. Kabuğundan kinin
çıkarılır. Kınakınanın içeriğinde kinin, kinidin, kinşonin, singol, kupreol
gibi maddeler vardır. Gövde, kök ve kabukları kullanılır. Tadı acıdır.
Faydası : Ateş düşürür. Sıtmayı tedavi eder. Tifoda faydalıdır.
Ağır ve mikroplu hastalıkların nekahat devresini kısaltır. Cilt
kaşıntılarında faydalıdır. İştah açar. Kuvvet verir. Kabızlığı giderir.
Kinidin alkoloidi taşikardide kullanılır. Vücuda kuvvet verir.
Kırkdamarotu (cryptogamae) : Damarlı çiçeksiz
bitkilerdendir. 100 kadar çeşidi vardır. Kibritotları, atkuyrukları ve
eğreltiotları bu familyadandır. Yol kenarlarında ve kumlu topraklarda
yetişirler.
Faydası : Burun kanamasını keser. Kesiklerde ve çıbanda
faydalıdır. Balla karıştırılıp yenecek olursa, nefes darlığını giderir.
Yaraları iyileştirir. Kandaki şeker miktarını düşürür.
Kırlangıçotu (hilaliye) : Gelincikgiller familyasından,
Nisan - Mayıs ayları arasında sarı renkli çiçekler açan, 30 - 70 cm
yüksekliğinde çok yıllık otsu bir bitkidir. Kuzey Anadolu bölgesinde
yetişir. Çiçekleri dallarının ucundadır. Bitkinin tamamında ve özellikle
yapraklarında sarı renkli boya maddesi ve alkoloidler vardır. Sapı kırıldığı
zaman sarı renkli bir süt akar. Zehirlidir.
Faydası : Sütü siğil ve nasırların tedavisinde kullanılır.
Kırmızıbiber (guinea pepper) : Olgunlaşak kızarmış yıllık
biberin kurutularak toz haline getirilmiş şeklidir.
Faydası : Hazmı kolaylaştırır. Mide tembelliğini giderir. İştah
açar. Kusmayı önler. İshali keser. Mide ve bağırsaklarda gaz birikmesini
önler. İshali keser. İdrar ve ter söktürür. Cinsel istekleri kamçılar. Grip
ve soğuk algınlığında faydalıdır. Merhemi lumbago, nevralji ve romatizmada
faydalıdır. Egzama, yüksek tansiyon, üremi veya damar sertliğinden şikayet
edenler kullanmamalıdır.
Kısamahmut (dalakotu) : Ballıbabagiller familyasından;
Haziran - Eylül ayları arasında pembe ve seyrek olarak da beyaz renkli
çiçekler açan, otsu bir bitkidir. 10 - 30 cm boyundadır. Yaprakları;
karşılıklı, tüylü, kenarları dişili ve küçük bir meşe yaprağı şeklindedir.
Çiçekleri üst yapraklarının koltuğunda gruplar halindedir. Meyvesi küçüktür.
Çiçekli bitkide uçucu bir yağ, acı maddeler, tanen, glikozitler vardır.
Faydası : Vücuda kuvvet verir. Ateşi düşürür. İdrar söktürür.
Mesane taşlarının düşürülmesine yardımcı olur. Aybaşı tutkluğunu giderir.
Öksürüğü keser.
Kızılcık (cornus) : Kızılcıkgiller familyasından; çoğunluğu
çalı veya ağaç halinde odunsu ve bir kaçı da otsu karakterde, kışın yaprak
döken veya her zaman yeşil bitki cinsidir. Yaprakları sade, uzun veya kısa
saplı, genellikle çatallı tüylüdür. Çiçekleri salkım veya şemsiye
şeklindedir. 40 kadar türü vardır. Meyvesi yuvarlaktır. Yurdumuzda yetişen
türü sarı çiçekli kızılcıktır. Boyu 7-8 metre kadardır. Çalı şeklinde
olanları da vardır. Kış aylarında yapraklarını döker çiçekleri
yapraklarından önce açar. Renkleri sarıdır. Yaprakları karşılıklı
dizilmiştir. Meyveleri sonbaharda olgunlaşır. 1-1,5 cm boyundadır. Parlak
kırmızı renktedirler. Lezzeti buruktur.
Meyveleri şeker, müsilajlı maddeler ihtiva eder. Kabuklarında ise reçineli
maddeler, tanen ve müsilaj vardır. Meyveleri yenir veya şurubu yapılır.
Faydası : Meyveleri ishali keser. Kabızlık yapar. Kabukları ateş
düşürür. Ağız paslanmasını giderir. Ağız yaralarını geçirir. Şurubu, vücuda
kuvvet verir.
Kimyon (kyminon) : Maydanozgiller familyasından; Mayıs -
Haziran aylarında bayez veya pembemsi çiçekler açan, 15 - 20 cm boyunda, bir
yıllık otsu bir bitkidir. Anavatanı Mısır'dır. Yaprakları dar ince şeritler
halinde parçalıdır. Çiçekleri 3-5 saplı şemsiye durumundadır. Meyveleri
ovaldir. İçeriğinde, reçine, sabit ve uçucu yağlar vardır. Keskin, hoş
kokuludur. Tohumları baharat olarak kullanılır.
Faydası : İştah açar. Hazımsızlığı giderir. Mide ve bağırsaklarda
gaz birikmesini önler. Birikmiş gazı söktürür. Hava yutmayı önler. Sinirleri
yatıştırır. Sinirsel başdönmelerini keser. Anne sütünü artırır. Aybaşı
kanamalarının düzenli olmasını sağlar. İdrar söktürür. Yüksek tansiyonu
düşürür. Bağırsak solucanlarının düşürülmesine yardımcı olur. Romatizma ve
şişmanlıkta faydalıdır. Hamileler kullanmamalıdır.
Kiraz (prunus avlum) : Gülgiller familyasından; anayurdu
Asya olan, düz kabuklu bir çeşit ağaç veya ağaçcıktır. Genellikle
yapraklanmadan önce çiçek açar. Meyvesi, etli ve tek çekirdeklidir. Ev
ilaçlarında sapları, meyvesi, kabuğu ve çiçekleri kullanılır.
Faydası : İdrar söktürür. Böbreklerde biriken zararlı maddelerin
atılmasına yardımcı olur. Kabızlığı giderir. Kanın temizlenmesine yardım
eder. Nikris, romatizma, damar sertliği ve mafsal kireçlenmesinde
faydalıdır. Karaciğer şişliğine iyi gelir. Safra akışını normale döndürür.
Sivilceleri önler. Susuzluğu giderir. Kabukları ishali keser. Ateşi düşürür.
Çiçekleri göğsü yumuşatır ve öksürüğü giderir.
Kişniş (kişniç) : Maydanozgiller familyasından; Haziran -
Ağustos ayları arasında pembe beyaz renkli çiçekler açan, 30 - 50 cm
boyunda, oldukça fena kokulu bir yıllık otsu bir bitkidir. Nemli çayır ve
sırtlarda yetişir. Yaprakları açık yeşil renkli ve tüylüdür. Çiçekleri,
dallarının uçlarında şemsiye şeklinde toplanmıştır. Meyveleri nişasta,
tanen, şekerler ve uçucu yağ taşır. Kişniş şekeri, likör yapımı, pastacılık
ve eczacılıkta kullanılır.
Faydası : İştah açar. Bağırsak gazlarını giderir. Sinirleri
yatıştırır. Hazmı kolaylaştırır. Sinirsel baş ağrılarını keser. Karın
ağrılarını giderir. Cinsel arzuyu kamçılar. Aybaşı kanamasını düzenler.
Doğumu kolaylaştırır. Sürmenajda faydalıdır. Bayat yiyeceklerin zararını
azaltır. Fazla miktarda yenirse zararı görülür.
Kokuluyonca (melilotus) : Baklagiller familyasından,
Avrupa'da ve yurdumuzda yetişen, 30 - 100 cm boyunda, iki yıllık otsu bir
bitkidir. Gövdesi silindir biçimindedir. Tüysüzdür. Çok dallıdır. Yaprakları
almaşık dizilişlidir. Sarı çiçekleri güzel kokuludur. Meyvesi 4 mm kadar
boyunda 1-2 tohumludur. Çiçekli ve yapraklı dallarında kumarin, melilotik ve
kumarik asitler ile uçucu bir yağ vardır.
Faydası : Hafif kabız vericidir. Romatizma ağrılarını dindirir.
Vücuda rahatlık verir.
Koni Çiçeği (Echinacea purpurea) : Koni Çiçeği, dünyanın en
önemli şifalı bitkilerinden olup (soğuk algınlığı, grip, enfeksiyon, zayıf
bağışıklık sistemi ve kanserden korunma gibi durumlarda); kuru toprak ve
ovalar ile seyrek ormanlık arazilerde doğal olarak yetişen çok yıllık bir
bitkidir. 1950�den beri yapılan araştırmalara göre, bitkide bakteri, mikrop
ve virüslere karşı oldukça etkili olan maddeler bulundu. Bu maddelerin
başlıcaları; echinacoside, poli-sakkaritler (polysaccharides),
poli-asetilenler (polyacetylenes), gliko-proteinler (glycoproteins), kafeik
asit türevleri (Cichoric Acid), tri-glikosid (triglycoside), betain,
seskiterenler (sesguiterpenes), karyofilen (caryophylene) dir. Bitki bu
maddelere ek olarak bakır ve demir mineralleri ile tanenler, protein, yağ
asitleri ve A, C, E vitaminleri de içermektedir.
Faydası : Koni Çiçeği en yaygın iki viral hastalık olan soğuk
algınlığı ve grip� in önlenmesinde de büyük bir yardımcıdır. Soğuk
algınlığının ilk belirtileri görüldüğünde veya öncesinde alınması etkisini
daha da güçlendirir. Bitki, üst solunum yolları enfeksiyonları ve sinüzit
için de tedavi edici bir ajan olarak dikkate alınabilir. Koni Çiçeği, hemen
hemen tüm bulaşıcı hastalıklar için de fayda sağlayabilir. Çünkü
araştırmalar Koni Çiçeği� nin sağlıklı dokular ile zararlı
mikro-organizmalar arasındaki doğal engeli (bariyer) yok eden bir enzimin
oluşumunu önlediğini göstermiştir. T-hücre aktivitesini de hızlandırdığı
için romatizmal artrit ve allerji gibi bağışıklık sistemi düzensizliklerinde
de kullanılabilir. Koni Çiçeği, interferon üretimine de yardımcı olmaktadır.
İnterferonlar günümüzde özellikle kanser tedavisinde dikkatleri yeniden
üzerine çeken, glilko-protein yapısında bir madde olup; virüsle karşılaşan
her türlü canlı tarafından hazırlanabilirler. İnterferonların en önemli
etkileri, virüslerin çoğalmasını önleyebilmeleridir. Bu nedenle virüslerin
yol açtığı grip, uçuk (herpes), deri ve ağızda kızarma, bademcik iltihabı ve
genel olarak viral hastalıkların süresini kısaltma bakımından da
interferonlar büyük bir öneme sahiptir. Bu nedenle Koni Çiçeği, burun
akıntısı ve boğaz ağrısı gibi semptomların şiddetini ve bunlara neden olan
rahatsızlığın süresini de kısaltabilir.
Koruk (ekşi üzüm) : Henüz olgunlaşmamış, ekşi, ham üzümdür.
Şerbeti yapılır.
Faydası : İştah açar. Kurdeşende faydalıdır. Göz ağrılarını
dindirir.
Koyunotu (Agrimonia Eupatoria) : Koyunotu, yöresel olarak
kızılyaprak, kasıkotu, fıtıkotu, kuzu pıtrağı ve eğer otu olarak da bilinir.
Güneşli kuru yerlerde, yol ve orman kıyılarında, çimenliklerde, tepelerde ve
bayırlarda, ormanların açıklık bölgelerinde ve harabeliklerde yetişir. İri
yaprakları 10 cm kadar uzun ve kenarları dişlidir. Arslanpençesi ailesinden
olan bitkinin boyu 80 cm kadar uzar. Çiçeklenen bitki, Haziran'dan Ağustos'a
kadar toplanır. Bitki, boğaz, ağız boşluğu ve yutak iltihaplarına karşı
büyük bir iyileştirme gücüne sahiptir. Onu, anjin ve boğaz hastalıklarında,
faranjit, aft ve ağız boşluğu mukoza iltihaplarında da düşünmek gerekir.
Faydası : Meslek gereği olarak çok zorunda olan kişiler, bir önlem
olarak, her gün koyunotu bitki çayı ile gargara yapmalıdırlar. Bitkinin
yaprakları, kansızlıkta ve yaralanmalarda büyük başarı ile kullanılır.
Ayrıca, romatizma, lumbago, sindirim zorlukları, karaciğer sertleşmesi
(siroz) ve tıkanıklıkları ve dalak hastalıklarında da etkilidir. Günde 2
bardak bitki çayı yeterlidir. Herkes, yılda 1 veya 2 kere, koyunotu banyo
katkısıyla banyo yapması önerilir. Koyunotu, daraltıcı, toplayıcı ve öteki
önemli özellikleri nedeniyle, en başta gelen şifalı bitkilerdendir. Dr.
Schirbaum şöyle diyor: "Günde 3 bardak çay bir süre içildiğinde, kalp, mide,
bağırsak ve akciğer büyümesini iyileştirir. Ayrıca, böbrek ve mesane
rahatsızlıklarını giderir." (Referans: M.Treben). Varis ve baldır
çıbanlarında, koyunotu merhemi özellikle önerilir. Hazırlanan merhem günde 3
kez varis ve baldır çıbanlarının üstüne sürülür. Karaciğer
rahatsızlıklarında, 100 gr koyunotu, 100 gr yoğurtotu ve 100 gr hindiba
karışımı ile elde edilen çay harmanı kullanılır. Sabah aç karnına 1 bardak
ve gün boyunca 2 bardak içilmelidir.
Kralotu (peucedanum ostruthium) : Dantela gibi güzel yeşil
yapraklı bir bitkidir. Çiçekleri pembe ve beyaz renkte olup, dallarının
ucuna toplanmıştır. Yaprakları ilkbahar, kökü ise sonbahar aylarında
toplanıp, kurutulur.
Faydası : Mide ve bağırsak bozukluklarını giderir. İshali keser.
Kanı temizler. Damar sertliği ve nikriste faydalıdır.
Kudrethelvası (manna) : Bir çeşit dişbudak olan fraxinus
ornus ağacının torba şeklinde ve içi sıvı dolu yerine yapılan kesiklerden
çıkan sıvıdır. İçeriğinde mannit şekeri vardır. Yuvarlak, yassı, billuri,
kuru parçalardır. Rengi soluk sarımsı ve içi beyazdır. Kokusu bala benzer.
Lezzeti şekerlidir. Suda kolay erir.
Faydası : Kolay kullanılır, hoş bir müshildir.
Kudretnarı (momordica) : Kabakgiller familyasından,
tırmanıcı, ince gövdeli, bir yıllık bir bitkidir. Yaprakları saplı ve el
gibi parçalıdır. Meyvesi olgunlaşınca, birbirinden ayrılır. Meyveleri 10-15
cm boyunda şişkin ve iki uçta incelmiş şeklindedir. Üzerinde kabarcıklar
vardır. Turuncu - sarı renktedir. Ev ilaçlarında, zeytinyağı ile
karıştırılarak kullanılır.
Faydası : Mide ülserini tedavi eder. Egzama ve diğer cilt
hastalıklarında faydalıdır. Yaraların çabuk kapanmasını sağlar.
Kuduzotu (dişotu) : Dişotugiller familyasından, koyu yeşil
renkli, çok yıllık otsu bir bitkidir. Boyu 30-120 cm arasındadır. Yaprakları
sert ve dalgalıdır. Çakıllı, çorak arazide yetişir. Çiçekleri salkım
şeklindedir. Zehirlidir.
Faydası : Ödem hastalığında faydalıdır. Mesane taşlarının
düşürülmesine yardım eder. Spazm ve ağrıları giderir.
Kurtayağı (lycopode) : Kibritotunun en çok görülen
şeklidir. Boyu 1 m kadardır. Sporlu başaklarından kurtayağı tozu denilen ve
hekimlikte kullanılan sarı bir toz elde edilir.
Faydası : Karaciğer ve safra kesesi hastalıklarında faydalıdır.
Ağrıları dindirir. Romatizmada şikayetleri giderir. Böbrek ve safra kesesi
taşlarının düşürülmesine yardımcı olur.
Kurtbağrı (kurtbaharı) : Zeytingiller familyasından kış
aylarında yaprağını döken veya her zaman yeşil olan odunsu bir bitkidir.
Yurdumuzda adi kurtbağrı yetişir. 4-5 m boyunda bir çalıdır. Çiçekleri
beyazdır. Meyveleri parlak siyah renkte olup, üzümsüdür. Bütün orman
bölgelerinde yetişir.
Faydası : Çiçekleri cilt kurumasında faydalıdır. Meyveleri
kullanılmamalıdır.
Kurtpençesi (kurttırnağı) : Gülgiller familyasından
beşparmakotu adlı bitkinin salkım çiçekli, sapı ve kökü bol taneli, çok
yıllık bir türüdür. Yaprakları kullanılır.
Faydası : İshali keser.
Kuso (kusso) : Gülgiller familyasından Habeşistan'da
yetişen almaşık yapraklı, katmerli çiçekli ve dişi organı geniş tepecikli
bir ağaçtır.
Faydası : Bağırsak solucanlarını düşürmeye yarar.
Kuşburnu (fructus rosa canina) : Yabangülünün, şeker,
organik asit ve C vitamini bakımından zengin olan meyvesidir.
Faydası : İdrar söktürür, ishali keser.
Kuşekmeği (çobandağarcığı) : Turpgiller familyasından;
beyaz veya mor çiçekli otsu bir bitkidir. Birçok türü vardır.
Faydası : Basur memelerini tedavi eder. Boğaz ağrılarını geçirir.
Kuşkonmaz (asparagus) : Zambakgiller familyasından; çalı
veya yarı çalı halinde odunsu, çoğu sarılıcı, bazı türleri de otsu olan
Asya, Afrika ve Akdeniz bölgesinde yetişen bir bitkidir. Yaprakları pul gibi
ve almaşık dizilişlidir. Çiçekleri küçüktür. Renkleri yeşilimsi veya
beyazdır. Meyveleri üzümsüdür. 150 kadar türü vardır. Tıbbi kuşkonmaz Trakya
ve Doğu Anadolu'da yabani olarak yetişir. Çiçekleri sarımsı yeşildir.
Meyvesi kırmızıdır. Kök ve rizomlarında şekerler, mannit, koniferin,
asparajin A ve C vitaminleri vardır. Hekimlikte toprakta sürünen gövdesi,
kökü ve tomurcukları kullanılır. İlkbahar aylarında toplanıp kurutulur.
Faydası : Kalp hastalıklarından doğan ödemleri giderir. İdrar
söktürür. İdrar yollarını temizler. Sinirleri kuvvetlendirir. Kanı temizler.
Karaciğer ve böbreklerin muntazam çalışmasını sağlar. Karaciğer şişliğini
indirir. Dalak hastalıklarında faydalıdır. Zihin yorgunluğunu giderir.
Sivilce ve egzamanın iyileşmesinde yardımcı olur. Kandaki şeker miktarını
düşürür. El ve ayaklarda görünen şişlikleri indirir. Bel soğukluğu böbrek ve
mesane iltihabı olanlarla, çok sinirli kimselerin kullanmaması gerekir.
Kuzukulağı (rumex) : Karabuğdaygiller familyasından; nemli
kırlarda yetişen, genellikle bir kaç yıl yaşayan, yeşil veya firfiri renkte
orsu bir bitki cinsidir. Yaprakları hafifçe kabarık ve geniştir. Meyveleri
üç köşeli veya yassıdır. Yurdumuzda yetişen türleri; Labada, büyük
kuzukulağı, küçük kuzukulağı gibi çeşitleridir. Ev ilaçlarında büyük ve
küçük kuzukulağının yaprakları kullanılır.
Faydası : Yaprakları ile salata yapılıp, yenir. İdrar söktürür.
Mide şişkinliğini giderir. Egzamalar üzerine kompress yapılır.
Romatizmalılar, böbreklerinden hasta olanlar, yememelidir.
Küçük hindistancevizi (myristica) : Myristicaceae
familyasından; Anavatanı Molük olan, diğer sıcak bölgelerde de yetiştirilen,
16 - 18 m yüksekliğinde bir ağaç ve onun meyvesidir. Görünüş itibariyle
Portakal ağacına benzer. Tohumları beyazımsı kül halinde ve yuvarlaktır.
Kabuğu soyulmuş halde satılır. İçeriğinde uçucu bir yağ vardır.
Faydası : Vücudu kuvvetlendirir. Hazmı kolaylaştırır. İştah açar.
Kalp ve sindirim ilaçları yapmakta kullanılır