Şahtere (şahterec) : Şahteregiller familyasından; çok
parçalı yapraklı, küçük, düzensiz, beyazımtırak veya pembe renkli çiçekleri
olan otsu bir bitki cinsidir. 50 kadar türü vardır. En önemlisi tıbbi
şahtere yurdumuzda yetişir. Tıbbi şahtere yol kenarlarında rastlanan 20-60
cm boyunda bir yıllık otsu bir bitkidid. Yaprakları mavimsi-yeşil; çiçekleri
mor renklidir. Bitkinin içeriğinde tanen, şeker, fumarin ve fumar asidi
vardır.
Faydası : Kanı temizler. Vücudu terleterek zararlı maddelerin
atılmasını sağlar. Damar sertliğinde faydalıdır. Mide ağrısı ve mayasılda da
şikayetleri giderir.
Şakayık (ayıgülü) : Düğünçiçeğigiller familyasından; otsu
veya gövdesi odunlaşmış, çok yıllık bir bitki cinsidir. Birçok çeşidi
vardır. Tıbbi şakayık; Mayıs-Haziran aylarında pembe veya kırmızı renkli
çiçekler açan, 70 cm kadar boyunda, çok yıllık otsu bir bitkidir. Yaprakları
derin parçalıdır. Kökünde; uçucu yağ, nişasta, şekerler, peanol ve
peregrinin adlı bir alkoloid vardır. Ev ilaçlarında kökleri kullanılır.
Faydası : Boğmaca ve öksürükte şikayetleri giderir. Sara da
faydalıdır. Sinirleri yatıştırır. Nikris ve kramplarda da faydalıdır.
Şalgam (brassica napus) : Turpgiller familyasından; toprak
altında şişkin bir yumru yapan, topaç biçiminde etli ve tatlı yumrumsu, iki
yıllık bir bitkidir. Yaprakları parçalı ve tüylü, çiçekleri sarıdır.
Yurdumuzda kökü basık ve yuvarlak olanlar makbüldür. İçeriğinde B vitamini
ve madeni maddeler vardır.
Faydası : İdrar söktürür. Romatizma ve nikriste faydalıdır. Mafsal
şişliklerini indirir, şikayetleri giderir. Böbrek kumu ve taşının
düşürülmesine yardımcı olur. Apse, dolama, kan çıbanı ve donmalarda
kullanılır. Ergenlik sivilcesi ve egzama gibi cilt hastalıklarında
faydalıdır. Göğsü yumuşatır. Akciğerleri ve bronşları temizler, vücuda
rahatlık verir. Boğaz iltihaplarını giderir. Nekahat devresini kısaltır.
Kabızlığı giderir. Vücudun hastalıklara karşı direncini arttırır. Şeker
hastalarının susuzluğunu giderir.
Şebboy (matthiola) : Turpgiller familyasından; güzel
kokulu, kırmızı, açık sarı veya mor çiçekleri olan çok yıllık bir bitkidir.
Faydası : İdrar söktürür. Kabızlığı giderir.
Şeftali (prunus persica) : Gülgiller familyasından; ılıman
bölgelerde yetişen bir ağaç ve meyvesidir. A provitamini bakımından
zengindir.
Faydası : Çiçekleri kabızlığı giderir ve bağırsak solucanlarını
düşürür. Meyvesi hazmı kolaylaştırır. İdrar yollarını temizler. Bol miktarda
idrar söktürür. Kabızlığı giderir. Susuzluğu giderir. Ve vücuda serinlik
verir. Basur memelerinden doğan şikayetleri giderir. Safra kesesi ve
böbrekler için faydalıdır.
Şerbetçiotu (mayaotu) : Kendirgiller familyasından;
yurdumuzda da yetişen tırmanıcı gövdeli, çok yıllık bir otsu bitkidir. Gövde
ince ve serttir. Yaprakları uzun saplıdır. Kullanılan kısımları dişi çiçek
durumları, çiçekler üzerinde bulunan salgı tüyleri ve köküdür. Çiçeklerin
terkibinde uçucu yağ, acı maddeler, reçineler, tanen gibi maddeler vardır.
Faydası : Vücudu kuvvetlendirir. Sinirleri yatıştırır. Uyku verir.
Şehveti azaltır. İdrar söktürür. Kanı temizler. İştah açar. Mide ağrılarını
giderir. Romatizma ve böbrek taşlarının sebep olduğu şikayetleri giderir.
Aybaşı kanamalarının düzenli olmasını sağlar. Bira imalinde kullanılır.
Şeytanteresi (hıthıt) : İran, Suriye, Afganistan ve Horasan
dağlarında yetişen şeytanotu adlı bitkinin köküne yapılan kesiklerden akan
koyu bir maddedir. Sarı esmer renkli, yumuşak balmumu kıvamında reçineli
zamktır.
Faydası : Bağırsak gazlarını giderir. Hazmı kolaylaştırır.
Bağırsak solucanlarının düşürülmesine yardımcı olur. Balgam söktürür. İsteri
ve sinir hastalıklarında yatıştırıcı olarak kullanılır.
Şimşir (buxus sempervirens) : Şimşirgiller familyasından;
her zaman yeşil çalı veya ağaç halinde odunsu bir bitki cinsidir. Yurdumuzda
yetişen adi şimşir; çoğunlukla sık dallı bir çalı, bazen 10 metreye kadar
boy salan bir ağaçtır. Çiçekleri yeşilimsi sarıdır. Yaprakları ve dallarının
kabuğunda; alkoloidler, uçucu yağ, reçineli bileşikler ve tanen vardır.
Faydası : Kanı temizler. Terletir, ateş düşürür ve vücudu
rahatlatır. Hafif derecede müshildir. Karaciğer hastalıklarında kullanılır